In juni 2025 zat ik drie dagen lang in Wenen aan tafel bij het United Nations Office on Drugs and Crime. Op de agenda: een issue paper over effectieve communicatie bij fraudepreventie. Rond die tafel zaten onderzoekers, opsporingsdiensten, slachtofferorganisaties en experten uit de hele wereld.
Ik mocht er België vertegenwoordigen. En ik ben daar heel eerlijk over: dat is een zaal waar een voormalig rechercheur uit het Waasland zich even moet herpakken.
In maart 2026 werd het resultaat gepubliceerd: het UNODC Handbook on Effective Communication Practices for the Prevention of Organized Fraud.
Waarom een handboek over communicatie
Fraudepreventie wordt vaak gereduceerd tot techniek en handhaving. Betere filters, snellere detectie, meer opsporingscapaciteit. Dat is allemaal nodig, maar het is niet genoeg.
Want fraude is in de eerste plaats een aanval op vertrouwen. Criminelen brengen mensen doelbewust in een toestand waarin ze niet meer rationeel afwegen: tijdsdruk, autoriteit, angst, schaamte, of net hoop. Wie daartegen wil beschermen, moet dus vooral goed communiceren. Op het juiste moment, in de juiste taal, en met respect voor wie het overkomt.
Precies daar gaat dit handboek over. Het biedt overheden, organisaties en andere stakeholders concrete inzichten om effectiever te communiceren over frauderisico’s en preventie. Geen theorie, maar toepasbare principes.
Wat mij het meest bevalt aan de publicatie is de nadruk op een victim-centred aanpak. De manier waarop we over slachtoffers spreken bepaalt of ze durven melden. Een boodschap die begint bij “trap er niet in” legt de verantwoordelijkheid bij de verkeerde persoon. Schuld en schaamte zijn voor de dader, niet voor het slachtoffer.
Wat België erin bracht
Ik was blij te zien dat vanuit mijn eigen bijdrage initiatieven van het Centre for Cybersecurity Belgium en Febelfin in het handboek werden opgenomen als betekenisvolle voorbeelden binnen het Belgische landschap.
Dat is meer dan een schouderklopje voor ons land. Het betekent dat wat hier gebeurt, van de campagnes tot de samenwerking tussen banken en overheid, internationaal gelezen wordt als een bruikbaar model. En omgekeerd: dat we hier de inzichten van elders kunnen binnenhalen.
Mijn oprechte dank gaat naar Dr Elisabeth Carter en naar het volledige UNODC-team dat dit initiatief nam, en naar alle collega’s wereldwijd die eraan meewerkten. Het was een plezier om met hen samen te werken.
En nu naar de praktijk
Een handboek dat in een la belandt, verandert niets. De echte opdracht begint nu.
Ik zie sterk potentieel om deze inzichten in België te helpen implementeren en vertalen, in samenwerking met partners en stakeholders over de sectoren heen. Concreet betekent dat: banken, telecomoperatoren, politie, justitie, onderwijs, welzijn en de brede socioculturele sector die dezelfde taal beginnen te spreken wanneer ze over fraude communiceren.
Met Mediavista neem ik die inzichten nu al mee in elke lezing, elke workshop en elk beleidsadvies. Van een zaal met vijfhonderd senioren tot een gesprek met een schooldirectie: de principes blijven dezelfde.
Ik kijk ernaar uit om dat gesprek verder te zetten, nationaal en internationaal.
Beschermen waar nodig, versterken waar mogelijk. Niet vertrekken van angst, maar van kennis.
